سواد رسانه ای مجموعه‌ای از مهارت‌ها و توانائی ها است که در تجزیه و تحلیل انواع پیام‌هایی که از طریق رسانه‌ های مختلف به افراد منتقل می شود ،کمک می کند تا درک بهتری حاصل شود و نیز تحت تاثیر قرار نگیرند تا حق هم انتخاب با آنها باشد که بطور قطع و یقین در دنیای امروز که مبتنی بر توسعه و گسترش ارتباطات است

سواد رسانه ای مجموعه‌ای از مهارت‌ها و توانائی ها است که در تجزیه و تحلیل انواع پیام‌هایی که از طریق رسانه‌ های مختلف به افراد منتقل می شود ،کمک می کند تا درک بهتری حاصل شود و نیز تحت تاثیر قرار نگیرند تا حق هم انتخاب با آنها باشد که بطور قطع و یقین در دنیای امروز که مبتنی بر توسعه و گسترش ارتباطات است این مهارت در تمامی جوامع بشری ضروری به نظر می رسد.البته مفاهیم سواد رسانه ای را می توان در سه سطح عمومی ، متوسطه و پیشرفته مورد بررسی بیشتر قرار داد.

مهدی سیفی ( کارشناس ارشد روابط عمومی )

مفاهیم عمومی سواد رسانه ای بدین معنا است که چگونه رسانه‌ها می توانند مخاطبین خود را تحت تاثیر قرار ‌دهند. مفاهیم متوسط هم به چگونگی ایجاد معنا و پیام از مفاهیم رسانه‌ای پرداخته و مفاهیم پیشرفته نیز تعامل رسانه‌ها و جامعه و نقش سواد رسانه‌ ای در ایجاد تغییرات را مورد ارزیابی و بررسی دقیق قرار می دهد.

در رسانه ها خصوصا رسانه ها جدید که به آنها اجتماعی می گویند هر روز در تمام ساعات شبانه روز با اخبار ضدونقیضی مواجه می شویم که با نگاه اول مخاطبین عواطف و احساسات گوناگونی را بروز می دهند از قبیل مشاهده خبر فوت افراد مشهور در جامعه که از اساس پوچ است و همین ساعتها توجه بسیاری از مخاطبین را به سمت خود معطوف می کند و یا اخبار دیگری در شاخه های دیگر که بصورت قارچ گونه همه روزه با آنها مواجه می شویم. در حقیقت اینجاست که با بالابردن سطح آگاهی در افراد و مردم می توانیم در قالب افزایش سواد رسانه ای به نتایج بهتری برسیم.در مفاهیم عمومی این سواد کاربردی در راستای فرهنگ جامعه اگر از روی نگرش همراه با شناخت و تفکر باشد می توانیم خیلی بهتر با محتوای رسانه ها مواجه شویم. معمولارسانه‌ها دنیایی با نظرات و بینش خود را برای مخاطبین ترسیم می کنند. و این درحالی است که این دنیا می‌تواند سرگرم‌کننده و همراه با لذت باشد و ممکن است حتی الهام‌بخش کارهای غیرعاقلانه و خطرناک نیز باشد. به عنوان مثال درتبلیغات، دنیایی تخیلی ساخته می شود که در آن همه‌ی مشکلات با خرید یک محصول از بین می رود. و سواد رسانه‌ است کمک می کند تا مردم با واقعیات بیشتر آشنا شوند.

سازندگان رسانه در درجه اول و سپس کارشناسان و متخصصین تولید محتوا برای تهیه و انتقال پیام‌های خاص در راستای اهداف و سیاست های رسانه خود تلاش می‌کنند و مردم این پیام‌ها را دریافت و براساس افکار و تجارب خود تحلیل ‌می‌کنند. و این بدان معنی است که مردم می‌توانند از یک رسانه تجزیه و تحلیل های متفاوتی را ایجاد کنند .

پردازش مغز انسان از انواع محتوا در رسانه ها متفاوت است. بطورمثال تصاویر در قسمتی و نوشته‌ها در بخش دیگری از مغز که پردازش می‌شوند. به همین دلیل است که آگهی‌های بازرگانی در قبال مخاطب قوی‌تر از تبلیغات چاپی هستند.

در حقیقت مخاطب باید بتواند عکس العمل مناسبی را در محیط رسانه‌ای پیچیده امروز از خود نشان دهد و به زبان ساده رسانه نتواند آن را تحت کنترل خود در آورد که این نیاز به اطلاعات و آگاهی بالایی در زمینه انواع پیام های انعکاسی در رسانه ها دارد. سواد رسانه ای، افراد را قادر می سازد تا نیت های اصلی پیام‌های موجود در محتوای رسانه های جمعی مانند تلویزیون، رادیو، روزنامه‌ها، مجلات، کتاب‌ها، بیلبوردهای تبلیغاتی و رسانه های اجتماعی مبتی بر وب و اینترنت و شیوه های رسانه ای مختلف نمایان شود. همچنین می‌توانند رسانه‌های خود را ایجاد کرده و در شکل‌گیری فرهنگ رسانه‌ای مشارکت بیشتری داشته باشند، این امر سبب می‌شود مردم از حالت استفاده بدون چون و چرا در مواجهه با انواع محتوای رسانه ها خارج شوند و با هوشمندی بیشتری از رسانه‌ها استفاده کنند.

در پایان به این نکته باید اذعان داشت که سواد رسانه ای می‌تواند به افراد جامعه کمک کند تا با پیام های منتقل شده از سوی انواع رسانه ها مخاطبین با بینش و جهان بینی درستی برخورد کنند.که البته راهکار افزایش سواد رسانه در جامعه از طریق آموزش دراین مقوله امکان پذیر است که می تواند به رشد فکری مناسب و مشارکت فعال در فرهنگ رسانه‌ای به افراد کمک ‌کند. در زندگی عمومی سواد رسانه‌ ای به درک چگونگی ایجاد فضاسازی در فرهنگ توسط رسانه‌ها کمک می‌کند. و افراد جامعه نیز باید به سواد رسانه‌ ای به اندازه‌ی دیگر سوادها در خواندن ، فناوری ها و … تسلط داشته باشند تا بتوانند به استفاده درست و سنجیده از انواع رسانه ها و محتوای آنها اقدام کنند.

جامعه روابط عمومی