بحران پیشامدی است که به صورت ناگهانی و گاهی فزاینده رخ می‌دهد و به وضعیتی خطرناک و ناپایدار برای فرد، گروه یا جامعه می‌انجامد. بحران ها با آنتروپی و بی نظمی همراه اند و هرچه میزان و شدت این بی نظمی بیشتر باشد

بحران چیست و چه تعریفی دارد؟

بحران پیشامدی است که به صورت ناگهانی و گاهی فزاینده رخ می‌دهد و به وضعیتی خطرناک و ناپایدار برای فرد، گروه یا می‌انجامد. ها با آنتروپی و بی نظمی همراه اند و هرچه میزان و شدت این بی نظمی بیشتر باشد، کنترل شرایط و سیستم سخت تر خواهد بود. اساسا جنس این است که شرایط را از حالت کنترل خارج کند.

در یک خواه بزرگ و خواه کوچک، خواه مدرن و نوآورانه و استارتاپی و خواه سنتی ، حتی در ابعاد یک فروشگاه در کنار خیابان و یا حتی در محاسبات دخل و خرج زندگی شخصی، وجود خواهد داشت. از های سیاسی و اقتصادی گرفته تا های شخصی و اجتماعی، همواره ها در کمین اند. به عنوان مثال از ابتدای سال جاری همواره نوسان و افزایش نرخ ارز، قیمت مواد اولیه و هزینه های بالای تولید و تجارت به عنوان هایی سرباز زده اند. رکود شدید بازار و عدم توانایی در تامین مواد اولیه احساس نگرانی را در بین صاحبان سرمایه و تولید کنندگان و مدیران به وجود آورده است.

چه رویکردی در مواجهه با باید اتخاذ شود؟ شما به عنوان مدیر یک (با هر اندازه ای حتی شخصی) چگونه با این پدیده برخورد خواهید کرد؟

معمولاً غیرقابل پیش‌بینی است (یعنی نمی‌توان پیش‌بینی کرد که کی و در کجا اتفاق می‌افتد) اما معمولاً غیرمنتظره نیست. خبر خوب هم این است که ویژگی اصلی این است که کوتاه مدت است.

با همه این تفاسیر ، شما به عنوان یک مدیر چه تصمیمی در مقابل (برای مثال اقتصادی) می گیرید؟

تعدیل نیرو؟ کاهش تولید؟ عدم فروش محصولات انبار؟ جمع کردن کسب و کار؟ مهاجرت؟ توقف برنامه های توسعه؟

همه مثال های بالا، راهکارهایی عرف در بین مالکان سرمایه و مدیران است. اما به همه این راهکارها و اساسا گرفتار شدن در دام انتقاد وجود دارد. ها قابل پیش بینی نیستند ولی قابل هستند. اصولا که پیشگیری بهتر از درمان است. بهترین راه مبارزه با ها پیشگیری از است.

 

توجه و تذکر: بحران قابل است

در استراتژی سه نوع ورودی اطلاعات تعریف می شود. یکی از این ورودی ها شناسایی جنبه ها و تاثیرا محیط بیرونی کلان است. محیط بیرونی کلان شامل مسایل کلان سیاسی، تغییرات اقتصادی، انواع نرخ های جینی و تروم و ....، وضعیت فرهنگی ، محدودیت های جغرافیایی و .... است.

این شناسایی محیط بیرونی کلان اصولا از مدل PESTEL به وجود می آید. در این مدل، وضعیت در ۶ حوزه که هرکدام معیارهای متفاوتی دارند مورد بررسی قرار می گیرد:

 

  • تاثیرات کلان سیاسی – مانند تحریم ها، تغییرات ریاست های کلان و ....
  • تاثیرات کلان اقتصادی – مانند نوسانات نرخ ارز، مواد اولیه، نرخ تورم، تغییرات مارژین در و ....
  • تاثیرات کلان اجتماعی – مانند تغییر بافت های فرهنگی و اجتماعی و مذهبی، الگوهای تبلیغاتی، الگوهای رفتاری و .....
  • تاثیرات کلان تکنولوژی – مانند وضعیت ، تحقیق و توسعه، تغییرات میزان دسترسی به ، و ....
  • تاثیرات کلان عوامل محیطی – مانند سبک های رهبری، نگرش کارکنان، منابع و ....
  • تاثیرات کلان از سوی قوانین – مانند تغییرا قوانین عمومی صادرات، مقررات حاکم بر صنعت، تغییرات قوانین صادرات، برهم خوردن قوانین بازار داخلی و ....

 

در تحلیل استراتژی تمام ورودی های اطلاعات سنجش (که یک ورودی بررسی عوامل محیط بیرونی کلان است همانطور که گفته شد) ارزش گذاری شده و شدت تاثیر آن ها اندازه گیری می شود و سپس از طریق مدل های ارزیابی ریسک و فرصت ها اقدام به شناسایی راه های پیشگیری می شود و در نهایت با خروجی برنامه استراتژی که یک برنامه اجراییست، می توان در زمان مواجه شدن با هر کدام از جنبه ها و تاثیرات به و با هزینه های پایین با آن مقابله نمود.

از این طریق می توان غیر منتظره بودن ها را نمود.

پاسخ ساده است. شاید نتوانیم ها مخصوصا اقتصادی را پیش بینی نمود ولی می توان برای مواجه شدن با تاثیرات ها داشت. نمی توان با ها به صورت چریکی و با تصمیمات هیجانی مقابله کرد. این تصمیمات همان هایی هستند که ها دوست دارند. چون شاید برای دوره ای کوتاه مدت کمی به ظاهر اوضاع را در کنترل درآورند ولی بعد اتمام دوره سکون میزان بی نظمی را بیشتر خواهند کرد. همانطور که دوست دارد.

تمام کسب و کارهایی که با اخیر دچار عدم کنترل و بی نظمی شدید شده اند همان هایی هستند که یا تحلیل های استراتژی نداشتند و یا درست تحلیل ننموده اند که اگر داشتند و درست تحلیل می کردند الان برای هر تاثیر منفی پاسخی داشتند و مجبور به انتخاب گزینه های هیجانی و کوتاه مدت نبودند. پس علاج قبل از وقوع آن وجود داشته است.

تفاوت داشتن برنامه در زمان مواجه با و نداشتن برنامه در چیست؟

تصور کنید در تعدیل نیرو، بخشی از نیروهایی که به عنوان سرمایه های هستند از مجموعه خارج شوند و بخشی از تجربه و دانش را که برای تصاحب آن هزینه کرده است را یا خود بیرون ببرند، و یا برنامه های متوقف شوند. آیا بعد از دوره ها در نقطه قبلی دوباره شروع می کنند؟ پاسخ خیر است. نسخه برنامه بر حسب شرایط جدید تغییر کرده است و نیرو های قبلی به سختی باز می گردندو برخی از آن ها جذب رقبا می شوند و تجربه و دانشی که با هزینه مجموعه ما به دست آورده اند را به راحتی در اختیار رقبا قرار می دهند و مجبور است برای نیرو های جدید دوباره هزینه نماید.

نداشتن برنامه استراتژی مقابله با و اتخاذ تصمیمات هیجانی و آنی، بسیار خطرناک و حتی در برخی موارد کشنده است.

سازمان هایی که تا کنون از زاویه پیشگیری اثرات منفی به نگاه نمی کردند می توانند هم اکنون راه نجات پیدا کنند.

اگر از قبل را شناسایی و راهکارهایی برای مواجه احتمالی با تدوین کرده بودید خیلی کار آسان تر بود. اگر سازمانی از چند مدت قبل برای افزابش نرخ ارز کرده بود، اکنون راهی بری جلوگیری از تاثیرات منفی کنونی داشت و می توانست شرایط را نماید. ولی جلوی ضرر را هر جا بگیرید منفعت است. کنید. فرایند پیش‌بینی و پیش‌گیری از وقوع بحران، برخورد و مداخله در و سالم‌سازی بعد از وقوع را گویند.برنامه استراتژی جدید با رویکرد تدوین کنید. به سراغ بهره وری بروید. منابع را کنید. از تصمیمات احساسی دوری کنید. با موضوع کاملا علمی برخورد کنید. چه بسا همه اتفاقات اخیر تنها پیش باشد و اصلی در راه باشد.

راه درست را به موقع شناسایی کنید

زمان قابل پیش بینی نیست ولی نوع و شدت آن قابل است. در نتیجه در برنامه استراتژی داشته باشید و در آن حتما تحلیل محیط بیرونی کلان را قرار دهید.

از رفتارهای احساسی دوری کنید.

نترسید ، شما محکوم به بقایید و باید درست تصمیم بگیرید. بسیارند هایی که در این شرایط رویکرد بقا را انتخاب می کنند در حالی که با توجه به منابع و توانایی هایشان باید کاملا تهاجمی باشند.

راه درست را به موقع شناسایی کنید

 

 

یونس علیخانی
مشاور استراتژی و سیستم های و بهره وری

جامعه روابط عمومی